Pukają do drzwi w całym kraju i sprawdzają, kto zapłacił 349 zł. Za brak dokumentu nawet 5000 zł kary

Coraz częściej w całym kraju prowadzone są kontrole, które dla wielu właścicieli nieruchomości okazują się zaskoczeniem. Urzędnicy sprawdzają, czy przestrzegany jest jeden konkretny obowiązek dotyczący domów i mieszkań. Niestety, wielu właścicieli nie zdaje sobie jeszcze sprawy z obowiązujących przepisów, a nawet drobne zaniedbanie wykryte podczas kontroli może prowadzić do wysokich kar finansowych.

Nowe przepisy obowiązują od kwietnia 2023 roku – czas na kontrole

Źródłem obecnych działań są zasady dotyczące świadectw charakterystyki energetycznej, które weszły w życie w kwietniu 2023 roku. Wówczas rozszerzono zakres obowiązków właścicieli nieruchomości, obejmując nie tylko posiadanie dokumentów, ale także regularne kontrole systemów grzewczych.

Świadectwo charakterystyki energetycznej wskazuje roczne zapotrzebowanie budynku na energię. Dzięki temu można dość precyzyjnie oszacować koszty utrzymania nieruchomości, obejmujące ogrzewanie, wentylację oraz podgrzewanie wody. Z tego względu dokument w określonych przypadkach stał się obowiązkowy.

Zgodnie z regulacjami każdy właściciel budynku wybudowanego po 2009 roku powinien posiadać świadectwo charakterystyki energetycznej. Obowiązek ten dotyczy również starszych nieruchomości, jeśli mają zostać sprzedane lub wynajęte. Dokument nie jest jednak bezterminowy — po remoncie wpływającym na charakterystykę energetyczną konieczne jest wystawienie nowego świadectwa.

Dodatkowo nowe przepisy nakładają obowiązek cyklicznych kontroli systemów grzewczych, dlatego kontrolerzy coraz częściej odwiedzają właścicieli nieruchomości w różnych częściach Polski.

Nie wszyscy są zobowiązani do posiadania świadectwa

Pomimo szerokiego zakresu obowiązków, pewne grupy właścicieli nieruchomości zostały z nich wyłączone. Przepisy przewidują konkretne wyjątki, które wpływają na sytuację wielu rodzin.

Świadectwo charakterystyki energetycznej musi posiadać przede wszystkim właściciel budynku wybudowanego po 2009 roku oraz osoby posiadające starsze nieruchomości, jeśli planują ich sprzedaż lub wynajem. W takich sytuacjach dokument jest konieczny, a jego brak może skutkować problemami formalnymi.

Z kolei właściciele domów wybudowanych przed 2009 rokiem, którzy korzystają z nich wyłącznie na własne potrzeby, są zwolnieni z tego obowiązku. Oznacza to, że jeśli ktoś mieszka od lat w takim budynku i nie zamierza go sprzedawać ani wynajmować, nie musi posiadać świadectwa charakterystyki energetycznej.

Sytuacja zmienia się jednak w momencie, gdy właściciel zdecyduje się wprowadzić nieruchomość na rynek — wtedy dokument trzeba wyrobić, co wiąże się z kosztami. Cena świadectwa zależy od różnych czynników, zwłaszcza od wielkości i lokalizacji lokalu. Przykładowo audyt energetyczny dla mieszkania kosztuje zwykle około 349 zł, a w przypadku lokali usługowych może wynieść nawet około 499 zł.

Świadectwo mogą wystawiać wyłącznie specjaliści posiadający odpowiednie kwalifikacje budowlane lub doświadczenie w prowadzeniu audytów energetycznych, zgodnie z prawem budowlanym.

Brak dokumentu grozi wysokimi karami

Obowiązek posiadania świadectwa to nie wszystko — przepisy wprowadzają także regularne kontrole instalacji grzewczych. Większość osób dowiaduje się o nich dopiero wtedy, gdy odwiedza ich kontroler. Częstotliwość takich przeglądów różni się w zależności od rodzaju i mocy instalacji:

• największe systemy — kontrole co 2 lata,
• inne instalacje — od 3 do 4 lat,
• kotły stosowane w domach jednorodzinnych — co 5 lat.

Oznacza to, że obowiązek ten dotyczy bardzo szerokiej grupy właścicieli nieruchomości w Polsce. Najpoważniejsze konsekwencje ponoszą ci, u których podczas kontroli stwierdzony zostanie brak wymaganego dokumentu.

Brak świadectwa charakterystyki energetycznej nie jest traktowany jako drobne niedopatrzenie. Zgodnie z obowiązującym prawem grozi za to kara finansowa sięgająca nawet 5000 zł.

Perspektywa wysokich kar budzi coraz większe emocje. Warto podkreślić, że wielu właścicieli mieszka w nieruchomościach oddanych do użytku po 2009 roku, jednak nadal nie zna swoich obowiązków lub odwleka ich dopełnienie. Tymczasem przepisy obowiązują od 2023 roku i są egzekwowane coraz konsekwentniej.