Nawrocki ogłosił to tuż przed spotkaniem z Tuskiem. Prezydent podjął ważną decyzję

W przededniu zapowiedzianego spotkania Karola Nawrockiego z Donaldem Tuskiem z Pałacu Prezydenckiego wyszedł wyraźny sygnał polityczny. Prezydent ogłosił ważną decyzję, która natychmiast wywołała szeroką dyskusję wśród polityków i komentatorów. Dotyczyła ona trzech ustaw, wobec których głowa państwa sięgnęła po najsilniejsze narzędzie konstytucyjne – weto.

Decyzja prezydenta ogłoszona w napiętym momencie

Karol Nawrocki przekazał w piątek informację, że zawetował trzy ustawy uchwalone niedawno przez parlament, jednocześnie podpisując dwanaście innych aktów prawnych. Komunikat został opublikowany w formie nagrania, w którym prezydent szeroko uzasadnił podjęte kroki. Ogłoszenie decyzji nastąpiło tuż przed spotkaniem z premierem Donaldem Tuskiem, co dodatkowo nadało całej sytuacji wyraźny polityczny wymiar.

W nagraniu jasno zaznaczył, że nie zamierza ograniczać swojej roli w procesie legislacyjnym do funkcji czysto formalnej.

– Dziś po raz kolejny muszę powiedzieć: są granice, których przekroczyć nie wolno. Dlatego zdecydowałem o trzech ustawowych wetach (…). Rządzący muszą zrozumieć, że nie jestem notariuszem (…). Gdy rząd pracuje dobrze, weta nie ma. Gdy prawo, które przygotowuje, jest złe – oświadczył Karol Nawrocki, odnosząc się bezpośrednio do jakości nowych przepisów.

Dlaczego prezydent sprzeciwił się nowym regulacjom?

Pierwszą z ustaw objętych wetem była nowelizacja wdrażająca unijny Akt o usługach cyfrowych, znany jako DSA. Według Karola Nawrockiego proponowane przepisy tworzyły furtkę dla mechanizmów mogących ograniczać wolność słowa w internecie. Prezydent podkreślił, że kontrola nad treściami miałaby zostać przekazana urzędnikom zależnym od rządu, a nie niezależnym sądom, co rodzi ryzyko wprowadzenia administracyjnej cenzury.

W swoich argumentach Nawrocki odwołał się do mocnego porównania z „Ministerstwem Prawdy” z powieści „Rok 1984” George’a Orwella, gdzie władza decyduje o obowiązującej wersji rzeczywistości. Zdaniem prezydenta projektodawcy wykazali cynizm i niemoralność, wykorzystując hasła ochrony dzieci jako zasłonę dymną dla przepisów faktycznie ograniczających swobodę wypowiedzi.

Szczególne zaniepokojenie wzbudziła także propozycja finansowania z publicznych środków tzw. zaufanych sygnalistów, co – w ocenie prezydenta – mogłoby prowadzić do eliminowania treści „nieprawomyślnych”.

Drugie weto dotyczyło ustawy o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju. Prezydent wskazał, że zawarte w niej zmiany stwarzają zagrożenie dla autonomii nauki, grożąc jej upartyjnieniem i przekazaniem kontroli nad instytucjami badawczymi politykom. Nowe przepisy miałyby umożliwiać dowolne obsadzanie stanowisk badawczych, a nawet przejmowanie instytutów, co – według Nawrockiego – stanowiłoby jasny sygnał ostrzegawczy dla środowiska naukowego.

W jego ocenie takie działania prowadziłyby do zastraszania naukowców i karania ich za prezentowanie tez niewygodnych dla władzy. Podkreślił, że nauka powinna opierać się na autonomii i odwadze intelektualnej, a nie być podporządkowana bieżącej polityce.

Co przesądziło o trzech wetach?

Trzecią z zawetowanych ustaw była regulacja dotycząca rynku ubezpieczeń. Prezydent uznał, że proponowane w niej przepisy sprzyjają dużym podmiotom kosztem obywateli i pozostają w sprzeczności z konstytucyjną ochroną konsumentów, zapisaną w art. 76 Konstytucji RP.

Największy sprzeciw wzbudziły w nim regulacje przewidujące, że brak reakcji na pojedynczego SMS-a lub e-maila mógłby skutkować utratą prawa do odszkodowania. Dla osób starszych i cyfrowo wykluczonych takie rozwiązania oznaczałyby poważne utrudnienia, ponieważ komunikacja elektroniczna nie zawsze jest dla nich naturalna i dostępna.

Prezydent podkreślił, że rolą państwa jest wspieranie słabszych uczestników rynku, a nie wzmacnianie pozycji silnych firm ubezpieczeniowych. Wskazał, że państwo powinno chronić obywateli w relacjach z dużymi instytucjami finansowymi, zamiast przerzucać na nich ryzyko wynikające z formalności technicznych.

„W tym tygodniu podpisałem kolejnych dwanaście ustaw przekazanych przez Marszałka Sejmu. To ważne zmiany w kodeksie pracy, planach inwestycyjnych gmin, w bezpieczeństwie Bałtyku czy ustawa porządkująca funkcjonowanie spółdzielni mieszkaniowych. Łącznie już 144 razy mój podpis…” – napisał na Twitterze prezydent Karol Nawrocki.